Deli dana hastalığı nasıl bulaşır? Diktaş prion ve belirtileri anlatıyor

Deli dana hastalığı (prion): Medipol Sağlık Grubu yayınının özeti

Medipol Sağlık Grubu'nun YouTube kanalında 13 Kasım 2025'te yayımlanan ve 17 Kasım'da ikinci bölümüyle tamamlanan videolarda, Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi'nden Doç. Dr. Hüsrev Diktaş bu kez sığır kaynaklı bir beyin hastalığı olan deli danayı anlatıyor. İlk bölüm hastalığın nasıl ortaya çıktığına ve erken işaretlerine, ikinci bölüm ise bulaş yoluna ve hangi etlerin tehlike taşıdığına ayrılmış.

Diktaş, hastalığın kaynağını bakteri ya da virüse değil, vücutta zaten bulunan prion adlı proteinlere bağlıyor. Bu proteinler yapı olarak bozulup anormal bir şekle büründüğünde beyin ve omurilikte birikiyor ve sinir dokusunda hasar başlıyor. Hastalığın insanda görülen biçimi tıpta varyant Creutzfeldt-Jakob hastalığı olarak biliniyor.

Bulaş, hastalıklı sığırın eti üzerinden gerçekleşiyor. Uzman, sinir dokusunun yoğun olduğu bölümlerin en büyük riski taşıdığını belirtiyor: beyin, omurilik ve ince bağırsak. Bu nedenle bu dokuların tüketiminde ve kaynağı belirsiz sığır ürünlerinde dikkatli olmak gerekiyor. Hastalığın sığırlarda görülen biçimi süngerimsi beyin hastalığı olarak bilinir; pek çok ülke riskli dokuların gıda zincirine girmesini önlemek için kesimhane denetimleri uygular.

Belirtiler sinsi başlıyor. Diktaş'a göre ilk evrede kaygı, çökkün ruh hali ve huzursuzluk gibi psikiyatrik yakınmalar öne çıkıyor; bu nedenle hastalık erken dönemde ruhsal bir sorunla karıştırılabiliyor. Zamanla ellerde titreme ve uyuşukluk, ataksi denilen denge kaybı ve Parkinson hastalığını andıran hareket sorunları ekleniyor. Bugün için kesin bir tedavisi bulunmadığından uzman, korunmanın en gerçekçi seçenek olduğunu vurguluyor. Belirtilerin yavaş ve belirsiz başlaması, tanının çoğu zaman gecikmesine yol açabiliyor.