Diyabetik Ayak Hangi Hastanede Var?

Pek çok hastanede endokrinoloji, enfeksiyon hastalıkları ya da ortopedi polikliniği vardır. Ancak bu bölümlerin bulunması, o hastanede diyabetik ayağın ekip hâlinde tedavi edildiği anlamına gelmez. Belirleyici olan, uzmanlıkların aynı hasta için düzenli olarak bir araya gelip gelmediğidir. Bu yazı, bir hastanenin diyabetik ayak tedavisine ne kadar hazır olduğunu nasıl anlayabileceğinizi anlatır. Diğer başlıklar için diyabetik ayak rehberine göz atabilirsiniz.

Diyabetik ayak merkezi ve konseyi ne demektir?

Diyabetik ayak merkezi, diyabetik ayak sorunu olan kişilerin farklı uzmanlıklar tarafından aynı çatı altında, ortak bir planla tedavi edildiği yapıdır. Diyabetik ayak konseyi ise bu uzmanların hastaları birlikte değerlendirdiği düzenli toplantıdır. Merkez yapıyı, konsey ise ortak karar verme biçimini anlatır.

IWGDF 2023 pratik kılavuzu diyabetik ayak bakımını basamaklı bir yapı olarak tanımlar^[1]. İlk basamakta aile hekimi ve diyabet hemşiresi gibi sağlık çalışanları önleme ve takibi üstlenir. İkinci basamakta endokrinoloji, cerrahi, damar, enfeksiyon hastalıkları ya da klinik mikrobiyoloji ve ortez uzmanları birlikte çalışır. Üçüncü basamak ise bu alanda uzmanlaşmış, karmaşık hastaların yönlendirildiği merkezdir^[1].

Konseyde her hastanın yarası, kültür sonuçları, damar incelemeleri ve görüntülemeleri aynı masada ele alınır. Hangi uzmanlığın neyi üstlendiğini diyabetik ayağa hangi bölüm bakar yazısında ayrıntılı anlattık.

Hastane seçerken hangi ölçütlere bakılmalı?

Hastane seçerken çok disiplinli bir konseyin varlığına, damar tedavisinin aynı hastanede yapılıp yapılamadığına, yara bakım ünitesine, kemik biyopsisi ve derin doku kültürü imkânına, yatarak tedavi ve acil erişime bakılmalıdır. Bu ölçütler, tedavinin farklı hastanelere bölünmeden tek bir planla yürümesini sağlar.

Aşağıdaki liste, bir hastaneyi değerlendirirken sorabileceğiniz başlıca konuları ve nedenlerini özetler:

• Çok disiplinli konsey: Enfeksiyon hastalıkları, damar, cerrahi, endokrinoloji ve yara bakımı uzmanları hastayı birlikte değerlendiriyor mu? Kılavuzlar diyabetik ayak sorunlarının çok disiplinli ekiple yönetilmesini önerir^[1][3].
• Enfeksiyon hastalıkları uzmanı: IWGDF/IDSA 2023 kılavuzu, diyabetik ayak enfeksiyonlarını yöneten ekipte mümkünse enfeksiyon hastalıkları ya da klinik mikrobiyoloji uzmanı bulunmasını önerir^[2].
• Girişimsel radyoloji ya da damar cerrahisi: Damar daralmasının görüntülenmesi ve gerekirse açılması aynı hastanede yapılabiliyor mu? Ağır dolaşım bozukluğunda damar uzmanı görüşünün gecikmeden alınması önerilir^[3].
• Yara bakım ünitesi: Pansumanı ve yara ölçümünü düzenli yapan, hastaya ve yakınına bakımı öğreten eğitimli bir yara bakım ekibi var mı?
• Kemik biyopsisi ve derin doku kültürü: Kılavuz, kültür için yüzeyden sürüntü yerine derin doku örneğini önerir. Kemik enfeksiyonunda tanı belirsizse ya da mikrobun belirlenmesi gerekiyorsa kemikten örnek alınmasını önerir^[2].
• Yatarak tedavi ve ameliyathane: IWGDF/IDSA 2023 kılavuzu ağır diyabetik ayak enfeksiyonu olan kişilerin hastaneye yatırılmasını önerir^[2]. Ölü dokunun temizlenmesi ve apsenin boşaltılması da ameliyathane gerektirebilir.
• Acil erişim: Ateş, hızla yayılan kızarıklık ya da kararma gibi durumlarda aynı gün değerlendirme yapılabiliyor mu?
• Yük boşaltma ve takip: Yarayı basınçtan koruyan bot, alçı ve ortez sağlanabiliyor mu? Yara kapandıktan sonra kontroller planlanıyor mu?

Bu ölçütlerin hepsini tek başına karşılamak zorunda olan bir bölüm yoktur. Önemli olan, hastanenin bu imkânları aynı hasta için bir araya getirebilmesidir.

Hastaneye başvurmadan önce hangi soruları sorabilirsiniz?

Başvurmadan önce hastanenin hasta hizmetlerine hangi uzmanlıkların diyabetik ayak hastalarını birlikte değerlendirdiğini, damar işlemlerinin ve kemik biyopsisinin hastanede yapılıp yapılmadığını ve gerekirse yatışın mümkün olup olmadığını sorabilirsiniz. Bu sorulara alınan yanıtlar, tedavinin ortasında başka bir hastaneye yönlendirilme olasılığını azaltmaya yardım eder.

Telefonla ya da danışmada sorabileceğiniz bazı somut sorular şunlardır:

1. Diyabetik ayak hastalarını birlikte değerlendiren bir konsey ya da merkez var mı?
2. İlk muayene hangi bölümde yapılıyor?
3. Damar görüntüleme ve damar açma işlemleri bu hastanede yapılıyor mu?
4. Yara bakım hemşiresi ya da yara bakım ünitesi var mı?
5. Sağlık güvencem bu hastanede geçerli mi, ek ücret çıkar mı?

Yanıtları not etmek, farklı seçenekleri sakin bir şekilde değerlendirmenizi kolaylaştırır. Acil bir durum varsa bu soruları sormak için zaman kaybetmeyin ve size en yakın acil servise gidin. Aciliyete göre nereye başvurulacağını diyabetik ayak için nereye gidilir sayfasında anlattık.

Ne zaman bir diyabetik ayak merkezine başvurmak gerekir?

Ayakta iki hafta içinde iyileşmeyen bir yara, enfeksiyon belirtisi, dolaşım bozukluğu bulgusu ya da kemiğe ulaşan bir yara varsa diyabetik ayak konusunda deneyimli bir merkeze başvurmak uygundur. Daha önce yara ya da ampütasyon geçirmiş kişilerin de bu merkezlerde takip edilmesi yararlıdır.

Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD) kılavuzu, iki hafta içinde iyileşmeyen bir deri lezyonu olan diyabetli kişinin deneyimli bir merkeze yönlendirilmesini önerir^[4]. IWGDF 2023 pratik kılavuzu da uygun tedaviye rağmen 4–6 haftada iyileşme göstermeyen yarada tedavi planının yeniden değerlendirilmesini ister^[1]. Bir yaranın hangi özelliklerinin tehlike işareti sayıldığını diyabetik ayak yarası ne zaman tehlikelidir sayfasında bulabilirsiniz.

Tedavinin ilerleyen dönemde nasıl sürdüğünü merak ediyorsanız diyabetik ayak nasıl iyileşir yazısına bakabilirsiniz.

Eve yakın hastane mi, diyabetik ayak merkezi mi tercih edilmeli?

Acil bir durumda zaman kaybetmemek için size en yakın acil servis tercih edilmelidir. Planlı tedavi ve uzun süreli takipte ise ekip yapısı olan bir merkez daha uygundur. Ancak tedavi sık kontrol gerektirdiği için merkeze ulaşımın sizin ve yakınlarınız için sürdürülebilir olması da önemlidir.

Diyabetik ayak tedavisi çoğu zaman tek bir muayeneyle bitmez. Pansuman, kültür sonuçlarının değerlendirilmesi, antibiyotiğin kontrolü ve yük boşaltma cihazının ayarı için düzenli kontroller gerekir. Çok uzak bir hastaneye gidip gelmek zorlaşırsa kontroller aksayabilir. Kontrollerin aksaması da iyileşmeyi geciktiren nedenlerden biridir.

Bu nedenle karar verirken iki soruyu birlikte düşünün. Birincisi, hastane gereken uzmanlıkları bir arada sunabiliyor mu? İkincisi, siz bu hastaneye önerilen sıklıkta gelebilir misiniz? Bazı hastalarda ilk değerlendirme ve plan merkezde yapılır, ara kontrollerin bir kısmı ise hekimin uygun gördüğü şekilde planlanır. Bu düzeni muayeneyi yapan hekimle konuşmak en doğrusudur.

Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi'nde diyabetik ayak tedavisi nasıl yürütülür?

Medipol Acıbadem Bölge Hastanesi'nde diyabetik ayak tedavisi, hastanenin Diyabetik Ayak Tedavi Merkezi ve Diyabetik Ayak Konseyi aracılığıyla yürütülür. Konseyde enfeksiyon hastalıkları, girişimsel radyoloji, plastik cerrahi, ortopedi, endokrinoloji ve yara bakım ekibi her hastayı birlikte değerlendirir. Muayene, tetkik, tedavi ve gerektiğinde yatış hastane bünyesindedir.

Doç. Dr. Hüsrev Diktaş, konseyde enfeksiyon hastalıkları uzmanı olarak yer alır. Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanıdır ve Medipol'de yara bakım ekibinin kurucu üyelerindendir. Hastalarını yalnızca bu hastanede görür; muayenehanesi yoktur ve ev ziyareti yapılmaz.

Merkezin nasıl çalıştığını üç videoda izleyebilirsiniz:

• Diyabetik Ayak Tedavi Merkezi tanıtımı
• Merkez nasıl çalışır? (DATEM)
• Diyabetik Ayak Konseyi tanıtımı

Merkezde tedavi gören hastaların kendi anlatımlarını hasta memnuniyeti sayfasında bulabilirsiniz. Her hastanın yarası ve süreci farklıdır; bu anlatımlar bir sonuç vaadi değildir.

Hastanenin adresi Acıbadem Mah. Şht. Emin Çölen Sk. No:4, 34718 Kadıköy/İstanbul'dur. Telefonla bilgi ve randevu için 0216 544 11 11 numarası aranabilir. Muayenenin içeriği diyabetik ayak ve yara enfeksiyonu muayenesi sayfasında, randevu seçenekleri randevu sayfasında yer alır.